ŠTA JE MUKOPOLISAHARIDOZA ?

Mukopolisaharidoza (MPS) je retka nasledna metabolička bolest. Jedna je od 45 opisanih poremećaja nakupljanja u lizosomima (LSD), koje su uzokovane genetičkim uslovljenim nedostatkom jednog ili više specifičnih lizosomskih enzima. Kod zdravih osoba masti i šećeri se kontinuirano izgrađuju i razgrađuju zavisno od potreba organizma. Kod deteta rođenog sa lizosomskom bolešću nakupljanja taj proces zastaje na određenom nivou zavisno od tipa enzima koji nedostaje. Nedostatak enzima uzrokuje nakupljanje različitih biomolekula unutar ćelije u lizosomima gde se prirodno ta razgradnja i događa. Nakupljanje biomolekula dovodi do bujanja lizosoma te u krajnjem slučaju do razaranje ćelije, slično kao što balon pukne kada ga previše naduvamo.

Prema tome, deca rođena s mukopolisaharidozom ili srodnom bolešću, nisu sposobna generisati jedan od životno važnih enzima, koji razgrađuju složene šećere ili masti. Zbog toga se talože u svuda u organizmu.

Postoji osam tipova ove bolesti koji se označavaju brojevima I-VIII, ili po imenu doktora koji je bolest prvi opisao:

• MPS I H (Hurler Disease)

• MPS I S (Scheie Syndrome)

• MPS II-(Hunter Syndrome)

• MPS III A, B, C, and D (Sanfillipo Syndrome)

• MPS IV A and B (Morquio Syndrome)

• MPS V (obsolete)

• MPS VI (Maroteaux-Lamy Syndrome)

• MPS VII (Sly Syndrome)

• MPS VIII (obsolete)

• MPS IX (Hyaluronidase Deficiency)

 

MAPA PACIJENATA SA SANFILIPPO SINDROMOM Mapa de Síndrome de Sanfilippo - Síndrome de Sanfilippo | Diseasemaps

https://www.diseasemaps.org/es/sanfilippo-syndrome/

 

KLINIČKA SLIKA

Postoji više od 40 različitih poremećaja nakupljanja u lizosomima (LSD). Široki raspon kliničkih manifestacija predstavlja dijagnostički izazov, i kao rezultat, dijagnoza se čestu kasno uspostavi. Svakaka rana dijagnoza je presudna za prevenciju nepopravljivih oštećenja, a pogotovo je hitna sada kada postoje nova lečenja specifična za MPS VI i MPS II bolesti. Mukopolisahridoza ne mora biti vidljiva pri rođenju deteta; znakovi i simptomi se obično pojave tokom prvih 10-tak godina života. Kao rezultat nasljeđenog manjka enzima, pojedinci sa MPS VI nemaju mogućnost razgradnje dermatan sulfata, a pojedinci sa MPS II uz nemogućnost razgradnje dermatan sulfata, ne razgrađuju niti heparan sulfat, glikozaminoglikane (GAG), što dovodi do nakupljanja GAG-a u gotovo svim stanicama organizma i poremećaja u radu mnogih organa. MPS su progresivne bolesti. Kako se GAG nakuplja, tako se kliničke manifestacije pogoršavaju. Nezavisno od brzine razvoja bolesti MPS su progresivne bolesti koje vode do teškog invaliditeta i skraćenog životnog veka kod gotovo svih obolelih. Većina bolesnika sa teškim oblikom bolesti ne dožive više od 20. godine života. Iako se djeca sa MPS rađaju normalna vrlo brzo dolazi do pojave simptoma: povećanje jetre i slezine, oštećenje srca, deformacija kostiju i zglobova uz ukočenost zglobova, učestale respiratorne infekcije, problemi sa sluhom, kasniji početak govora itd.. Karakterističan je izgled glave koja je povećana i nesrazmerna sa telom uz prominenciju jezika ,te povećanje nosa i usana te skraćeni vrat. Obim zahvaćenosti organa i brzina napredovanja bolesti razlikuje se od osobe do osobe. Brzo napredujuća bolest javlja se rano sa jasnim znacima i simptomima, uvek usklađenim sa opisima iz literature.

NAJČEŠĆI POKAZATELJI MPS POREMEĆAJA

• niski ras

• zamućenje rožnjače, što dovodi do slepoće

• ponavljajuće upale srednjeg uha, sinusitis, pneumonia

• oštećenje i gubitak sluha

• obstruktivna bolest disajnog sistema, otežano, glasno disanje

• bolest srčanih zalistaka

• povećanje jetre i slezene

• pupčana ili preponska kila

• krutost zglobova i kontrakture

• koštane abnormalnosti

• zadebljali jezik

• retko postavljeni zubi

• normalna inteligencija, ali može nastupiti mentalna retardacija

Bolest je progresivnog toka, što znači da se stanje deteta kontiunirano pogoršava i simptomi postaju sve vidljiviji. Trajno oštećenje ćelija dovodi do brojnih fizičkih oštećenja (vid, sluh, slaba pokretljivost, usporen rast, patološka stanja vitalnih unutrašnjih organa a kod neke dece i do mentalnih poremećaja.

NASLEĐIVANJE

Geni koje nasleđujemo od svojih roditelja, određuju sve naše osobine (vidljive I nevidljive). Neki geni su “recesivni” što znači da njihovo svojstvo ne dolazi do izražaja. Mukopolisaharidoza i srodne bolesti nastaju ako oba roditelja nose isti recesivni gen , osim kod MPS II i Fabry.U ovakvim slučajevima verovatnoća da se rodi bolesno dete je 25%. Kod MPS II bolest nasleđuju muška djeca, a kod Fabry bolest se nasleđuje zavisno od toga koji roditelj nosi oštećeni gen.

POSTAVLJANJE DIJAGNOZE

S obzirom da su mukopolisaharidoze po učestalosti retke, pre postavljanja sumnje na mukopolisaharidozu doktori u većini slučajeva pomišljaju na neke mnogo češće bolesti koje trebaju isključiti. Raznolikost simptoma mukopolisaharidoze često dovodi do kasnijeg postavljanja dijagnoze. Treba pomisliti da se radi o mukopolisaharidozi kada postojeće znakove i simptome nije moguće objasniti kao posljedicu drugih bolesti. Kako bi se utvrdilo da li je riječ o o mukopolisaharidozi prvo se u 24 h urinu određuje količina GAG. Konačna dijagnoza postavlja se određivanjem aktivnosti enzima iz krvi ili firboblasti. Rano postavljanje dijagnoze je od velike važnosti jer se rano započetom terapijom mogu postići najbolji rezultati u lečenju bolesti.

VAŽNOST PRAVOVREMENE DIJAGNOZE

Otkrivanje i dijagnoza lizosomskih bolesti nakupljanja mogu biti zahtevni zbog nekoliko razloga:

• Njihovi simptomi često su slični simptomima drugih češćih bolesti.

• Neke od njih se mogu razvijati vrlo sporo pa se njihovi znakovi mogu lako prevideti.

• Velika je raznolikost simptoma i znakova bolesti, koji se mogu razlikovati od bolesnika do bolesnika.

ZNAKOVI UPOZORENJA

S obzirom da su lizosomske bolesti nakupljanja izuzetno retke, mnogi se doktori, tokom svog radnog veka, nikada ne sretnu sa njima. To je još jedan od razloga njihova neprepoznavanja, dodatni problem može predstavljati i još nedovoljno razvijena laboratorijska dijagnostika i iskustvo (na većem broju bolesnika) u Republici Hrvatskoj. Zato postoji saradnja sa vrlo iskusnim laboratorijama širom Europe n.p. Universitatsklinikum u Mainzu (Prof. Dr. Michael Beck), Njemačkoj. Analiza uzorka je većinom besplatna (u zavisnosti od dogovora sa institucijom) i doktor može zatražiti odgovarajuću laboratorijsku analizu za potvrdu ili odbacivanje dijagnoze lizosomskih bolesti nakupljanja. Uzorci se obično vade iz krvi, a može i iz urina ili uzorka kožnog tkiva, kako bi se dokazao nedostatak ili smanjenja aktivnosti odgovarajućeg enzima. Vrlo smanjena aktivnost enzima je karakteristična i potvrđuje dijagnozu lizosomske bolesti nakupljanja vezane za taj enzim.

RetkeBolesti.org

Nada za Anastasiju

Snezana Babovic Avgust 01. 2015.
  • Nazalost u Srbiji ne postoji nadlezna institucija u okviru retkih bolesti za Mukopolisaharidozu tako da smo upuceni na specijaliste i ustanove u inostranstvu. Uvazili smo preporuku stranih lekara i trenutno joj omogucili Genistein - lek koji usporava napredovanje bolesti. Sve ovo cinimo kako bismo je odrzali usto boljem stanju do pronalaska leka.

 

Donatori

Prijatelji

Mediji